Mekanik Salmastra Nedir?
Mekanik salmastra, dönen bir mil ile sabit bir gövde (pompa gövdesi gibi) arasındaki akışkan sızıntısını önlemek için tasarlanmış hassas bir sızdırmazlık elemanıdır. Eski tip "yumuşak salmastraların" (packing) aksine, milin aşınmasını önler ve minimum sızıntı ile maksimum verim sağlar.
Temel olarak iki ana yüzeyden oluşur: Biri mil ile birlikte döner (döner eleman), diğeri ise gövdeye sabitlenmiştir (sabit eleman). Bu iki yüzeyin birbirine çok yakın teması, aradaki ince sıvı filmi sayesinde sızdırmazlığı gerçekleştirir.
Çalışma Prensipleri ve Kurulum Temelleri
Endüstriyel tesislerde, kimya süreçlerinde veya su arıtma sistemlerinde sıvı transferinin kesintisiz sürmesi hayati önem taşır. Bu sistemlerin en zayıf halkası ise genellikle mil sızdırmazlığıdır. İşte bu noktada devreye giren mekanik salmastra, modern mühendisliğin sızdırmazlık sorununa sunduğu en etkili çözümdür.
Mekanik Salmastra Nasıl Çalışır?
Mekanik salmastranın çalışma prensibi, hidrolik denge ve sürtünme yönetimine dayanır.
-
Sızdırmazlık Yüzeyleri: Biri sert (genellikle silisyum karbür veya tungsten karbür), diğeri daha yumuşak (karbon grafit gibi) iki yüzey birbirine yay gücüyle itilir.
-
Sıvı Filmi: Çalışma anında yüzeyler arasında mikron seviyesinde (saç telinden çok daha ince) bir akışkan filmi oluşur. Bu film hem yağlama yapar hem de sürtünmeden kaynaklı ısıyı azaltır.
-
İkincil Sızdırmazlık: O-ringler veya körükler vasıtasıyla mil ve kapak üzerinden oluşabilecek kaçaklar engellenir.
Mekanik Salmastra Çeşitleri Nelerdir?
Kullanım alanına, akışkanın kimyasal yapısına ve basınç değerlerine göre birçok çeşit mevcuttur:
-
Tekli Mekanik Salmastralar: Standart uygulamalar için en yaygın tiptir.
-
Çiftli (Double) Mekanik Salmastralar: Zehirli, aşındırıcı veya tehlikeli akışkanlarda, iki salmastra arasına "bariyer sıvısı" verilerek kullanılır.
-
Kartuş Tip Salmastralar: Montajı en kolay olan, ayar gerektirmeyen hazır ünitelerdir.
-
Körüklü Salmastralar (Metal veya Elastomer): Eksenel hareketlere ve yüksek sıcaklıklara dayanıklıdır.
-
Konik Yaylı Salmastralar: Basit yapılı ve ekonomik çözümlerdir.
Mekanik Salmastra Nasıl Takılır?
Bir mekanik salmastranın ömrünü %90 oranında montaj kalitesi belirler. Yanlış montaj, salmastranın dakikalar içinde bozulmasına neden olabilir.
-
Hazırlık: Milin yüzeyi pürüzsüz, temiz ve çapaksız olmalıdır. Mil salgısı (run-out) mutlaka kontrol edilmelidir.
-
Temizlik: Salmastra yüzeylerine asla çıplak elle dokunmayın. Yağ veya kir, sızdırmazlık performansını bozar. Alkol bazlı temizleyiciler kullanın.
-
Yağlama: O-ringlerin geçişini kolaylaştırmak için sadece üreticinin önerdiği (genellikle silikon bazlı veya gliserin) yağlayıcıları kullanın. Dikkat: EPDM lastikler için petrol türevli yağ kullanmayın!
-
Yerleşim: Sabit elemanı yuvaya tam dik oturtun. Döner elemanı mile takarken yay baskısının doğru mesafede (çalışma boyu) olduğundan emin olun.
-
Sıkıştırma: Cıvataları karşılıklı ve eşit torkla sıkın.
Mekanik Salmastra Ölçüleri Nasıl Alınır?
Mekanik salmastra değişiminde en kritik adım, mevcut ekipmanınıza kusursuz uyum sağlayacak doğru boyutları tespit etmektir. Hatalı ölçüm, montaj sırasında sızıntılara veya parçanın tamamen kullanılamaz hale gelmesine neden olabilir. Doğru yedek parçayı hatasız bir şekilde bulmak için şu üç temel ölçüye ihtiyacınız vardır:
-
Mil Çapı (d1): Salmastranın üzerine oturduğu milin (veya mil kovanının) kumpas ile ölçülen tam dış çapıdır.
-
Dış Çap (d3 / d7): Döner elemanın dış çapı veya sabit elemanın (stationary seat) pompa yuvasına giren kısmının dış çap ölçüsüdür.
-
Montaj Boyu (L): Salmastranın çalışma esnasında ideal sızdırmazlık sağlaması için gereken, yaylı kısmın sıkıştırılmış haldeki toplam uzunluğudur.
Salmastranız Neden Bozulur?
Mekanik salmastraların en büyük düşmanı kuru çalışmadır. Pompa içinde sıvı yokken mili döndürmek, yüzeylerin anında ısınmasına ve çatlamasına (thermal shock) neden olur. Her zaman pompanın havasının alındığından ve giriş hattının açık olduğundan emin olun.
Yazar:
Endüstriyel Tasarım Mühendisi
Son Blog Yazıları
